Sâm cầm – Vị khách mùa đông của Đầm Vân Long

Mỗi mùa đông, Đầm Vân Long lại đón những vị khách đặc biệt từ phương Bắc trở về. Sâm cầm là một trong số đó.

Nếu có dịp ngồi trên thuyền hoặc thong thả đạp xe quanh vùng đất ngập nước Vân Long vào những tháng lạnh, bạn có thể bắt gặp những đàn chim đen tuyền đang kiếm ăn trên mặt nước. Đó là sâm cầm (Fulica atra) – một loài chim nước thuộc họ Gà nước (Rallidae).

Sâm cầm có bộ lông đen đặc trưng, đôi mắt đỏ nâu và phần mảng sừng màu trắng trên trán nổi bật trên nền đầu đen. Chính đặc điểm này đã tạo nên cách gọi dân gian “hói như sâm cầm”.

Nhưng điều thú vị nhất của sâm cầm lại nằm ở đôi chân.

🐦 Đôi chân đặc biệt của sâm cầm

Sâm cầm không có bàn chân có màng nối như vịt. Thay vào đó, mỗi ngón chân có những phiến da mở rộng, giúp chúng đẩy nước khi bơi và phân tán trọng lượng khi bước trên bùn lầy.

Nhờ cấu tạo đặc biệt này, sâm cầm có thể vừa bơi trên mặt nước, vừa di chuyển khá linh hoạt trên bùn và đất ngập nước.

Khi cất cánh, chúng thường đập mạnh đôi cánh và chạy một đoạn dài trên mặt nước trước khi thực sự bay lên. Khoảnh khắc ấy, với những bước chạy liên tiếp trên mặt đầm, là một trong những hình ảnh thú vị khi quan sát loài chim này ngoài tự nhiên.

🌿 Một phần của hệ sinh thái đất ngập nước

Sâm cầm thường sống ở ao, hồ, đầm lầy và các vùng đất ngập nước. Thức ăn của chúng khá đa dạng, chủ yếu gồm thực vật thủy sinh, hạt và một số loài động vật nhỏ.

Sự xuất hiện của sâm cầm cùng nhiều loài chim nước khác cho thấy vùng đất ngập nước đang cung cấp nguồn thức ăn và nơi trú ngụ cho một cộng đồng sinh vật phong phú.

Vì vậy, khi nhìn một đàn sâm cầm kiếm ăn trên mặt nước, chúng ta không chỉ đang nhìn thấy một loài chim.

Chúng ta đang nhìn thấy một phần của hệ sinh thái Vân Long đang vận hành.

❄️ Những vị khách mùa đông

Sâm cầm phân bố rộng ở nhiều khu vực của châu Âu, châu Á, châu Phi và Australia. Các quần thể ở khu vực phía Bắc có thể di chuyển theo mùa, tìm đến những vùng có điều kiện thuận lợi hơn trong mùa đông.

Vân Long là một trong những vùng đất ngập nước quan trọng tại Việt Nam, nơi nhiều loài chim nước tìm đến trong mùa di cư.

Khoảng thời gian từ mùa thu đến mùa đông vì thế cũng là lúc Vân Long trở thành một điểm quan sát chim đầy thú vị. Ngoài sâm cầm, bạn có thể bắt gặp nhiều loài chim nước khác đang kiếm ăn, nghỉ ngơi hoặc trú đông trên mặt đầm.

Mỗi đàn chim đến rồi lại rời đi theo mùa.

Vân Long không phải là nơi để giữ chân chúng, mà là nơi chúng có thể tìm thấy một khoảng không gian an toàn để dừng lại.

🌱 Bảo tồn bắt đầu từ việc quan sát

Đất ngập nước là nơi sống của rất nhiều loài động thực vật, nhưng cũng là những hệ sinh thái dễ bị tổn thương bởi ô nhiễm, săn bắt, rác thải và sự thu hẹp sinh cảnh.

Bảo vệ những vùng đất ngập nước vì thế không chỉ là bảo vệ một mặt đầm hay một loài chim.

Đó là bảo vệ nguồn nước, cây cỏ, chim cá và cả không gian sống của con người.

Tại Vanlong Garden, chúng tôi mong muốn mỗi chuyến đi đến Vân Long không chỉ mang lại một kỳ nghỉ, mà còn giúp du khách hiểu hơn về thiên nhiên nơi mình đang đặt chân tới.

Khi đi thuyền, hãy giữ sự yên tĩnh.
Khi quan sát chim, hãy giữ khoảng cách.
Không đuổi theo, không cho ăn, không gây tiếng động để thu hút chúng.
Và hãy mang rác của mình trở về.

Bởi với những loài chim di cư, một vùng đất yên bình có thể là điểm dừng chân quan trọng trên một hành trình rất dài.

🌾 Hãy để Vân Long được hoang sơ

Có thể sau chuyến đi, điều bạn nhớ về Vân Long không phải là mình đã nhìn thấy bao nhiêu loài chim.

Mà là hình ảnh một đàn sâm cầm lặng lẽ kiếm ăn trên mặt nước, bóng núi đá vôi in xuống đầm, tiếng chim vang lên giữa không gian rộng lớn.

Thiên nhiên đẹp nhất khi được phép là chính nó.

Và bảo tồn đôi khi bắt đầu từ một việc rất đơn giản:

Đứng thật yên, quan sát thật lâu và không làm phiền.

Vanlong Garden – cùng bạn sống chậm, hiểu hơn và gìn giữ thiên nhiên Vân Long.